Массакүләм үтерүләр идеологиясенә җәлеп ителгән йөзнең үзенчәлекле моделе ("колумбайн", "скулшутинг")
МАССАКҮЛӘМ ҮТЕРҮЛӘР ИДЕОЛОГИЯСЕНӘ ДУЧАР БУЛГАН ЗАТЛАРНЫҢ БИЛГЕЛӘРЕ ("КОЛУМБАЙН", "СКУЛШУТИНГ")
«Колумбайн» хәрәкәте идеологиясе уку йортларында массакүләм үтерүләр кылуны аклый яки хуплый. 2022 елның 2 февралендә Россия Федерациясе Югары суды бу хәрәкәтне террористик дип таныды, аның эшчәнлеген ил территориясендә тыйды.
«СКУЛШУТИНГ»НЫҢ СӘБӘПЛӘРЕ ҺӘМ ЧАГЫЛЫШЛАРЫ
Яшүсмернең «скулшутинг» ясавы яки әзерләве еш кына «буллинг» нәтиҗәсе булып тора – укыту коллективында психологик яки физик көчләү булып торган эзәрлекләүләр һәм мыскыллаулар.
«БУЛЛИНГ»НЫҢ ТҮБӘНДӘГЕ ТӨРЛӘРЕН АЕРЫП КҮРСӘТӘЛӘР:
Вербальный: мыскыллау, мыскыллау, имеш-мимеш тарату.
Физик: кыйнаулар, этүләр, милекне бозу.
Социаль: белә торып төркемнән чыгару, мөртәтлек хисен формалаштыру.
Кибербуллинг: социаль челтәрләрдә эзәрлекләү.
«БУЛЛИНГ " БЕР КЕШЕ ТАРАФЫННАН ДА, ЯШЬТӘШЛӘР ТӨРКЕМЕ ТАРАФЫННАН ДА ТОРМЫШКА АШЫРЫЛА АЛА. АНЫҢ СӘБӘПЛӘРЕ БУЛЫРГА МӨМКИН:
Яшүсмернең тышкы физик үзенчәлекләре.
Гаиләнең аз керемле булуы.
Начар өлгерештә һәм элемтәләр урнаштыруда кыенлыкларда чагыла торган аралашудагы кыенлыклар.
Гаилә эчендәге конфликтлар.
«КОЛУМБАЙН»ИДЕОЛОГИЯСЕ ТАРАФДАРЫ БИЛГЕЛӘРЕ:
Җенес: ир-атныкы да, хатын-кызныкы да булырга мөмкин.
Яше: 12 дән 22 яшькә кадәр.
Психологик халәте: суицидаль яки депрессив кәефләр. Үз-үзенә зыян китерү очраклары (мәсәлән, кисүләр) күзәтелергә мөмкин, алар көнкүреш ситуацияләре, спорт белән шөгыльләнү яки хайваннар белән уеннар кебек маскировкаланырга мөмкин.
Эмоциональ читләшү: әйләнә-тирә дөньяга сизелерлек апатия, эмоциональ реакцияләр булмау.
Язмалар алып бару: дәфтәрләр, куен дәфтәрләре яки көндәлекләр булу.
Көчләү һәм корал белән кызыксыну: корал белән мавыгу, кулдан ясалган шартлаткыч җайланмалар яки пиротехник әйберләр ясау.
Язмаларның эчтәлеге: дәфтәрләр, дәреслекләр кырыйларында яки куен дәфтәрләрендә көчләү, үтерү күренешләре, корал тематикасы, нацист символикасы, шулай ук Яшүсмер агрессия кичергән кешеләрнең исемнәре очрарга мөмкин.
Сөйләмдә "маркер-сүзләр«:» биомусор«,» нәфрәт«,» табигый сайлап алу" кебек үзенчәлекле әйтелмәләрне куллану (хәтта аерым очраклар да).
Уку эшчәнлеге: белем бирүдә кыенлыклар, уртача яки уртачадан түбән өлгереш.
Контент телефонда: «треш-контент» ка язылу (кеше һәм хайваннарга карата көч куллану, кисәкләргә бүлгәләнгән гәүдәләрне күрсәтү һ.б.).
Массакүләм үтерүләр белән бәйле темалар турында фикер алышу: мондый җинаятьләр кылган затларны героизацияләү.
Һөҗүмне планлаштыру: мәктәпне планлаштыру, бинага керү мөмкинлекләре, запас чыгу урыннары белән кызыксыну.
Гавами фикерләр: кораллы һөҗүм ясарга ниятләү турында ачык белдерүләр, шулай ук социаль челтәрләрдә «колумбайн»тарафдарларын героизацияләүче материаллар бастыру.
ӘГӘР СЕЗ ШАҺИТ ЯКИ ЭЗӘРЛЕКЛӘҮ КОРБАНЫ БУЛСАГЫЗ, НИШЛӘРГӘ?:
Әгәр дә сез «буллинг» ның (эзәрлекләүнең) шаһиты яки объекты булсагыз, шул исәптән Интернетта, бу хакта кичекмәстән якыннарыгызга, сыйныф җитәкчесенә хәбәр итегез яки ышаныч телефонына мөрәҗәгать итегез. Битараф калмагыз – бу фаҗигане булдырмый калырга мөмкин.
«Колумбайн " идеологиясе йогынтысы билгеләрен ачыклаганда нәрсә эшләргә:
Сезнең чолганышта берәрсендә «колумбайн» террорчылык идеологиясенә бирелү билгеләре табылса, кичекмәстән мәгариф оешмасы администрациясенә һәм хокук саклау органнарына хәбәр итегез. Сезнең гамәлләрегез гомерегезне саклап калырга мөмкин!
ИСЕГЕЗДӘМЕ: ФАҖИГА БУЛМАГАНЧЫ, ҺАМАН ТӨЗӘТЕП, ЯРДӘМ ИТЕП БУЛА ӘЛЕ!
КУРКЫНЫЧСЫЗЛЫК ҺӘРКЕМНӘН БАШЛАНА!
Ашыгыч хезмәтләр телефоннары:
Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе: 8 (843) 231-45-55
Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы: 8 (843) 291-20-02