Тәмәке белән ничек саубуллашырга: файдалы киңәшләр

31 май - Халыкара тәмәке тартудан баш тарту көне. 
Тәмәкеләрнең сәламәтлеккә тискәре йогынты ясавын барысы да белә, әмма алар белән аерылышу алай ук җиңел түгел. Менә бу зарарлы гадәттән баш тарту буенча берничә киңәш.
Башта статистикага мөрәҗәгать итик: бөтен дөньяда елына 7 млн кеше тәмәкедән үлә, шуларның 350 меңе россияле. Тәмәке һәр органга зыян китерә, ләкин аеруча йөрәк, үпкә һәм кан әйләнеше системасы зыян күрә. 
Тәмәке тарту миокард инфаркты һәм инсульт барлыкка килү куркынычын шактый арттыра, - өстәвенә, һәр тәмәке белән дә ихтималлык арта. Тәмәке тартканда кан тамырлары эндотелие зарарлана, артерияләрнең стенкалары калыная, аларның эластиклыгы кими, май алмашы бозыла, атеросклеротик бляшкалар, тромблар формалаша. Тәмәке тартучы кешеләрдә еш кына периферик атеросклероз, тормыш өчен куркыныч аритмия диагнозы куела. Шулай ук артериаль басымның (бигрәк тә «аскы», диастолик басымның) шактый артуы күзәтелә. 
Шулай булгач, нәрсә эшләргә мөмкин соң
    * Тәмәке тартудан баш тарту файдасына дәлилләр исемлеге төзегез һәм аны күренеп торган урынга элеп куегыз.
    * Әгәр сез тәмәке тартуны ташларга тырышкансыз икән, алдагы тәҗрибәне анализлагыз.
    • Үзегез өчен тәмәке тартудан баш тарту датасын билгеләгез (якындагы 2 атнада яхшырак).
     Үзегезнең ниятегез турында дусларыгызга һәм якыннарыгызга сөйләгез, сезгә ярдәм итүегезне үтенегез.
    • Әгәр сезнең чолганышта башка тәмәке тартучылар бар икән, алардан сезнең барыгызда тәмәке алмавыгызны сорагыз (ә идеалда – бергә ташлап карарга).
    • Планлаштырылган датага кадәр күп вакыт үткәргән урыннарда (эш, өй, машина һ.б.) тәмәке тартуны туктатыгыз.
    • Берникадәр вакытка алкоголь кулланудан тыелып торыгыз – ул тәмәкегә тартылуны көчәйтә.
    • Тәмәке тартуны китереп чыгаручы ситуацияләрдән качыгыз (стресс, табын, күпләр тәмәке тарткан компанияләргә бару).
Бетерү симптомнары (кәефегез начар, борчылу, ачу, тәмәке тарту теләге көчле булу, игътибар тупланышы кимү, тиз ару, аппетитның артуы) һәм беренче атналарның башка кыенлыкларына әзер булыгыз.
Үткән һәр баскыч өчен (әгәр сез тәүлек, атна, ай дәвамында тәмәке тартмыйсыз икән һ.б.) үзегезне ниндидер күңелле әйбер белән бүләкләгез (тик зарарлы булмаган ризык белән генә).
Тәмәке тарту теләген җиңәргә мәшгульлек, физик активлык, сулыш алу практикасы, медитация ярдәм итә. Әгәр өзеклек килеп чыкса-өметсезлеккә бирелмәгез, тәмәкедән баш тартуның кабат омтылышлары вакытында уңышка өметләр арта.
Тәмәке тартудан баш тарту кыска вакытлы һәм озак вакытлы уңай нәтиҗә бирә:
    • 12 сәгать – сулаган һавада углерод монооксиды дәрәҗәсе нормага кайта;
    • 2-4 атна – йөрәк-кан тамырлары системасының эше яхшыра, сулыш алу һәм хәрәкәтләнү җиңеләя;
    • 1-9 ай – йөткерү, тын кысылу, сулыш алу проблемалары кими, үпкәләр эше торгызыла;
    • 1 ел – йөрәк ишемиясе авыруы барлыкка килү куркынычы ике тапкырга кими;
    • 5 ел – инсульт куркынычы сизелерлек кими;
    • 10 ел – үпкә рагы үсеше ихтималы 30-50% ка кими.
Моннан тыш, тәмәке тартудан баш тарту гомерне озайтырга мөмкин: 30 яшьтә – 10 елга, 40 яшьтә – 9 елга, 50 яшьтә – 6 елга, 60 яшьтә – 3 елга. Һичшиксез-тәмәке тартудан баш тартуның плюслары күп. Тәмәке белән саубуллашып карагыз һәм организм Сезгә «рәхмәт»әйтер.